Ayahuasca onderzoek staat nog aan het begin. De eerste resultaten bij depressieve klachten zijn veelbelovend, maar de studies zijn klein en bewijzen niet dat een ceremonie depressie behandelt. Ook is nog niet duidelijk welk deel van de veranderingen komt door het middel, en welk deel door verwachting, begeleiding en omgeving.
In dit artikel lees je wat onderzoekers hebben gemeten, wat nog onbekend is en hoe MindTravellers bijdraagt aan universitair onderzoek. MindTravellers biedt zelf geen ayahuasca aan.
Bijgewerkt op 3 november 2026
Ayahuasca onderzoek in het kort
- In een placebostudie uit 2019 reageerde na een week 64% van de ayahuasca-groep, tegenover 27% van de placebogroep.
- In een Maastrichtse placebostudie daalden klachten in beide groepen, ook zonder ayahuasca.
- Observationele studies zien verbeteringen tot een jaar later, maar missen een controlegroep.
- Medicijninteracties en psychische kwetsbaarheid zijn belangrijke risico’s.
- De resultaten gelden niet zonder meer voor Psilohuasca.
In dit artikel: Wat is ayahuasca? · Depressie · Middel of ceremonie · Onderzoek in Nederland · Nieuw in 2026 · Studies vergeleken · MindTravellers en onderzoek · Risico’s · Veelgestelde vragen
Wat is ayahuasca?
Ayahuasca is een psychoactieve drank uit het Amazonegebied. De klassieke bereiding combineert de liaan Banisteriopsis caapi met de bladeren van Psychotria viridis. De bladeren bevatten DMT. De liaan bevat MAO-remmers, die ervoor zorgen dat DMT via de mond werkzaam wordt. Meer basisinformatie lees je in 5 dingen die je moet weten over ayahuasca.
De acute werking duurt ongeveer vier uur en kan bestaan uit visioenen, sterke emoties, misselijkheid en overgeven. In Nederland valt DMT onder de Opiumwet. De Hoge Raad liet in 2019 een veroordeling voor de invoer van ayahuasca-thee in stand, ook al was de thee bestemd voor een kerk.
Wat zegt ayahuasca onderzoek over depressie?
De bekendste studie is de gerandomiseerde placebostudie van Palhano-Fontes en collega’s uit 2019. Daaraan deden 29 mensen met behandelresistente depressie mee: 14 kregen ayahuasca en 15 een placebo.
Een week later was de respons op een veelgebruikte depressieschaal 64% in de ayahuasca-groep en 27% in de placebogroep. Respons betekent dat de klachten duidelijk afnemen. Er werden geen ernstige bijwerkingen gemeld, maar 57% van de ayahuasca-groep moest overgeven.
Dit is een belangrijk resultaat, maar geen eindpunt. De groep was klein, het ging om een specifieke groep patiënten en de hoofdmeting vond een week na de sessie plaats. Bovendien is een psychedelische ervaring moeilijk te verbergen voor deelnemers, wat vergelijken met een placebo lastig maakt.
Komt het door het middel of door de ceremonie?
Dat is misschien wel de interessantste vraag. Onderzoekers uit Maastricht bezochten retraites in Nederland, Spanje en Duitsland en volgden 30 ervaren deelnemers. Veertien van hen dronken ayahuasca, zestien kregen een placebo.
Depressie, angst en stress namen in beide groepen af na de ceremonie, ongeacht wat mensen hadden gedronken. Alleen op emotionele empathie vonden de onderzoekers een effect van ayahuasca zelf. Hun conclusie: verbeteringen kunnen samenhangen met het middel, maar ook met niet-farmacologische factoren.
Dat betekent niet dat ayahuasca niets doet. Het laat wel zien dat verwachting, groep, rituelen en begeleiding een grote rol kunnen spelen, en dat onderzoek zonder placebogroep voorzichtig moet worden gelezen.
Wat bleek bij ceremonies in Nederland?
Kim van Oorsouw en collega’s van de Universiteit Maastricht publiceerden in 2022 een observationele studie onder twintig mensen met depressieve klachten. Observationeel betekent dat onderzoekers meten wat er gebeurt, zonder zelf een behandeling toe te wijzen. De deelnemers namen deel aan een ceremonie met een ayahuasca-analoog: een vergelijkbaar brouwsel, gemaakt van andere planten.
| Meetmoment | Gemiddelde depressiescore (BDI) | In remissie |
|---|---|---|
| Vooraf | 22,7 | – |
| Na 1 dag | 11,45 | 12 van 20 |
| Na 1 maand | 12,89 | 13 van 19 |
| Na 1 jaar | 8,88 | 12 van 17 |
Een lagere score betekent minder klachten. Remissie betekent hier dat de score op de vragenlijst onder de 13 lag. Dat is niet hetzelfde als genezing.
Deelnemers rapporteerden ook minder angst en stress, meer mindfulness en meer tevredenheid met hun leven. Tegelijk zijn de beperkingen groot. Er was geen controlegroep, de groep was klein en niet iedereen vulde de latere vragenlijsten in. Twee deelnemers hadden na een jaar nog matige tot ernstige klachten. Andere behandelingen of ander psychedelicagebruik kunnen de resultaten ook hebben beïnvloed.
Waarom begeleiding en omgeving ertoe doen
Een online onderzoek onder 2.751 ayahuasca-gebruikers in Brazilië en Nederland keek naar de omgeving van ceremonies. Wie sociale factoren, comfort, aankleding, infrastructuur, leiderschap en instructies positiever beoordeelde, rapporteerde minder uitdagende ervaringen.
Dit onderzoek laat een samenhang zien, geen oorzaak en gevolg. Deelnemers keken terug op hun laatste ceremonie, en ongeveer de helft had al meer dan honderd keer ayahuasca gedronken. Toch sluit het aan bij de Maastrichtse bevindingen: de setting is meer dan een decor. Bij MindTravellers denken psychologen uit het adviesorgaan mee over werkwijze en begeleiding.
Nieuw onderzoek uit 2026
Een Braziliaanse studie in Frontiers in Psychiatry volgde 280 volwassenen die een ritueel met ayahuasca en psychotherapeutische integratiesessies kregen. De gemiddelde depressiescore daalde van 43,04 vooraf naar 24,56 na 180 dagen. Een controlegroep ontbrak, en de samenstelling van de drank is niet gemeten. De verbetering kan dus niet zomaar aan ayahuasca worden toegeschreven.
In Nature Medicine verscheen een kleine fase 2a-studie van Erritzoe en collega’s. Daarin kregen 34 mensen met een depressie één infuus met DMT of een placebo. Na twee weken was de daling in de DMT-groep gemiddeld 7,4 punten groter op een depressieschaal. Dit ging om losse DMT in een medische setting, niet om ayahuasca.
Studies naar ayahuasca vergeleken
| Studie | Deelnemers | Controlegroep | Belangrijkste les |
|---|---|---|---|
| Palhano-Fontes, 2019 | 29 | Ja, placebo | Grotere afname van klachten na een week |
| Uthaug, 2021 | 30 | Ja, placebo | Klachten daalden in beide groepen |
| Van Oorsouw, 2022 | 20 | Nee | Lagere scores tot een jaar later |
| Pontual, 2022 | 2.751 | Nee | Setting hangt samen met uitdagende ervaringen |
| Camargos, 2026 | 280 | Nee | Lagere scores na 180 dagen |
Hoe MindTravellers bijdraagt aan universitair onderzoek
MindTravellers draagt bij aan onderzoek door vragenlijsten van de Universiteit Maastricht te delen met deelnemers aan ceremonies. Deelname is vrijwillig.
Deelnemers ontvangen de vragenlijsten op drie momenten: drie dagen vóór de ceremonie, twee weken erna en zestien weken erna. Zo kunnen onderzoekers veranderingen in psychologisch welzijn over langere tijd volgen.
In dit artikel noemen we geen resultaten uit deze vragenlijsten. De hierboven beschreven ayahuasca-studies gaan over ayahuasca of een ayahuasca-analoog, niet over Psilohuasca. Meer informatie vind je op de pagina Universitair onderzoek.
Wat zijn de risico’s van ayahuasca?
Psychedelische ervaringen kunnen zwaar en angstig zijn, zowel lichamelijk als emotioneel. De Braziliaanse placebostudie sloot mensen met een voorgeschiedenis van psychotische stoornissen uit, omdat ayahuasca die kan verergeren.
Ook medicijnen zijn een belangrijk risico. De MAO-remmers in ayahuasca kunnen in combinatie met SSRI-antidepressiva een serotoninesyndroom veroorzaken, met mogelijk ernstige gevolgen. Combinaties met MAO-remmers brengen dus specifieke medische risico’s met zich mee.
Gebruik je medicijnen? Bespreek dit altijd met je arts en stop nooit zelf met je medicatie. Een zorgvuldige screening verkleint risico’s, maar neemt ze niet weg.
Waarom MindTravellers geen ayahuasca aanbiedt
MindTravellers biedt geen ayahuasca aan, omdat DMT onder de Opiumwet valt. We werken onder meer met Psilohuasca: psilocybine gecombineerd met MAO-remmende stoffen. Lees ook het verschil tussen Psilohuasca en Ayahuasca.
Psilocine, waarin psilocybine in het lichaam wordt omgezet, en DMT beïnvloeden allebei onder meer de 5-HT2A-receptor in de hersenen. Daarom kunnen ervaringen op elkaar lijken. Dat betekent niet dat Psilohuasca dezelfde resultaten heeft als ayahuasca, want rechtstreeks vergelijkend onderzoek ontbreekt.
Wat we nog niet weten
- Hoe groot het effect is in grotere groepen met een goede controlegroep.
- Hoe lang eventuele veranderingen aanhouden.
- Wie er baat bij kan hebben, en voor wie de risico’s te groot zijn.
- Welk deel van de verandering komt door het middel, en welk deel door de context.
Veelgestelde vragen over ayahuasca onderzoek
Wat is ayahuasca?
Ayahuasca is een psychoactieve drank uit het Amazonegebied. De klassieke bereiding combineert een liaan met MAO-remmers en bladeren die DMT bevatten.
Hoe lang werkt ayahuasca?
De acute werking duurt ongeveer vier uur. De ervaring kan visioenen, sterke emoties, misselijkheid en overgeven omvatten.
Is ayahuasca bewezen effectief tegen depressie?
Nee. De eerste studies zijn veelbelovend, maar te klein en te beperkt om dat te concluderen.
Is ayahuasca legaal in Nederland?
Ayahuasca bevat DMT, en die stof valt onder de Opiumwet. MindTravellers biedt daarom geen ayahuasca aan.
Kun je ayahuasca combineren met antidepressiva?
Die combinatie kan gevaarlijk zijn door het risico op een serotoninesyndroom. Overleg altijd met je arts en stop nooit zelf met medicatie.
Gelden deze resultaten ook voor Psilohuasca?
Niet zonder meer. Er is geen rechtstreeks vergelijkend onderzoek tussen ayahuasca en Psilohuasca.
Is een ceremonie een behandeling voor depressie?
Nee. Ceremonies bij MindTravellers zijn geen medische behandeling en vervangen geen therapie. Heb je depressieve klachten? Neem dan contact op met je huisarts of behandelaar.
Heb je vragen over wat bij jou past? Plan dan een gratis kennismakingsgesprek.
Bronnen
- Palhano-Fontes e.a. (2019), Psychological Medicine
- Uthaug e.a. (2021), Psychopharmacology
- Van Oorsouw, Toennes & Ramaekers (2022), Psychopharmacology
- Pontual e.a. (2022), Frontiers in Psychology
- Camargos e.a. (2026), Frontiers in Psychiatry
- Erritzoe e.a. (2026), Nature Medicine
- Callaway & Grob (1998), Journal of Psychoactive Drugs
- Van Oorsouw (2022), Ayahuasca als remedie tegen stress en depressie?, In-Mind
Dit artikel is bedoeld als informatie en is geen medisch advies. Heb je gedachten aan zelfdoding? Bel 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 0800-0113, dag en nacht bereikbaar.